Οι Νέες Τεχνολογίες στην Εκπαίδευση.

Τα Πολυμέσα στην Εκπαίδευση

Πολυμεσικές ονομάζονται οι εφαρμογές που χρησιμοποιούν συνδυασμό ψηφιακών δεδομένων πολλαπλών μορφών, όπως κείμενο, εικόνες, ήχο, γραφικά, βίντεο, κινούμενες εικόνες. Οι πολυμεσικές εφαρμογές μπορούν να διακριθούν σε γραμμικές και μη γραμμικές. Στις γραμμικές πολυμεσικές εφαρμογές η εναλλαγή του περιεχομένου πραγματοποιείται χωρίς επέμβαση του χρήστη, όπως σε μία κινηματογραφική ταινία. Αντίθετα, οι μη γραμμικές εφαρμογές επιτρέπουν στο χρήστη να ελέγχει την εναλλαγή του περιεχομένου μέσω αλληλεπίδρασης, όπως συμβαίνει για παράδειγμα σε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι.

Τα πολυμέσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία εκπαιδευτικού λογισμικού. Ο μαθητής – χρήστης ενός τέτοιου λογισμικού μπορεί πολύ εύκολα και με πολύ φιλικό τρόπο να έχει πρόσβαση στην πληροφορία. Η χρήση εικόνων, βίντεο, ήχου και άλλων μορφών δεδομένων κάνουν το λογισμικό ιδιαίτερα ελκυστικό στο μαθητή. Επίσης, οι μη γραμμικές πολυμεσικές εφαρμογές επιτρέπουν στο μαθητή να ανακαλύψει μόνος του τις πληροφορίες, χρησιμοποιώντας την εφαρμογή με το δικό του τρόπο. 

 

Οι Eκπαιδευτικές Εφαρμογές της Εικονικής Πραγματικότητας

Οι εφαρμογές αυτού του είδους επιτρέπουν να παρουσιάσουμε διάφορα φαινόμενα ή μέρη της φύσης, όπως είναι η καρδιά ενός ηφαιστείου ή το εσωτερικό ενός ζωντανού οργανισμού. Έτσι, ο χρήστης μπορεί να καταλάβει καλύτερα πώς λειτουργεί για παράδειγμα το ηφαίστειο ή ο ζωντανός οργανισμός. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πόσο χρήσιμα μπορεί να είναι στην εκπαίδευση.

Οι Νέες Τεχνολογίες στη Διαχείριση του Σχολείου 

Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για τη διαχείριση του σχολείου. Για παράδειγμα, συστήματα βάσεων δεδομένων μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη διατήρηση του μαθητολογίου, για την οργάνωση της μισθοδοσίας του προσωπικού ή της σχολικής βιβλιοθήκης ή για την έκδοση της βαθμολογίας. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να εξοικονομηθεί και χώρος και χρόνος. Επίσης, η χρήση του διαδικτύου επιτρέπει την επικοινωνία με άλλα σχολεία, ακόμη και του εξωτερικού, και την ανταλλαγή πληροφοριών με αυτά σε πραγματικό χρόνο. Επιπλέον, τα σχολεία μπορούν να ανταλλάξουν όχι μόνο κείμενα, αλλά και εικόνες και βίντεο, ενώ οι μαθητές μπορούν να συνομιλήσουν με άλλους μαθητές ακόμη και σε άλλη χώρα, να τους δουν μέσω του διαδικτύου, αλλά και να κάνουν τηλεδιασκέψεις.

Εκπαιδευτικές Χρήσεις των Δικτύων Υπολογιστών

Τα δίκτυα είναι δυνατόν να αξιοποιηθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία σε πολλούς τομείς όπως:

1. Η σχολική αλληλογραφία, η ηλεκτρονική επικοινωνία.
2. Η ανάλυση στοιχείων, πληροφοριών και δεδομένων.
3. Τα σχολικά δίκτυα.
4. Οι βιβλιοθήκες εκπαιδευτικού λογισμικού.
5. Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση.
6. Η διαρκής κατάρτιση και η δια βίου εκπαίδευση.

Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: Η χρησιμότητα των Η/Υ στα παιδιά που αντιμετωπίζουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.

Υπολογιστές και ειδικές μαθησιακές δυσκολίες

Στις μέρες μας, σύμφωνα με την άποψη που κυριαρχεί η εκπαίδευση πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις ανάγκες του μαθητή. Αντί δηλαδή το παιδί να προσαρμόζεται σε ένα πρόγραμμα σπουδών, θα πρέπει το πρόγραμμα αυτό να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του παιδιού. Με άλλα λόγια, πρέπει να οι παιδαγωγοί να βρίσκουν διαφορετικούς τρόπους εκπαίδευσης για να βοηθήσουν στην εκπαίδευση ατόμων με δυσκολίες ή ιδιαιτερότητες. Οι υπολογιστές μπορούν να αποδειχθούν πολύτιμο εργαλείο σε αυτή την προσπάθεια ένταξης μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες στη μαθησιακή διαδικασία.

Υπολογιστές και δυσλεξία

Τα οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα που προσφέρει ο υπολογιστής, η καθαρή και τακτική εμφάνιση του κειμένου, τα διάφορα είδη λογισμικού για τη διόρθωση των λαθών και την παραπομπή σε γραμματικούς κανόνες, οι γραμματικές ασκήσεις και οι επεξεργασίες κειμένου βοηθούν πολύ τα παιδιά αυτά. Οι επεξεργαστές κειμένου απαλλάσσουν το δυσλεκτικό παιδί από το άγχος του γραψίματος με το χέρι και του δίνουν τη δυνατότητα να νιώσει υπερήφανο για τη σωστή και καλογραμμένη εμφάνιση της εργασίας του. Επίσης, ο κειμενογράφος μπορεί να βοηθήσει πολύ για τη μάθηση ορθογραφίας, καθώς διαθέτει μηχανισμό που βοηθά το μαθητή να επισημάνει τα λάθη του και να τα διορθώσει μόνος του.

Υπολογιστές και μαθηματικά

Για την ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης μπορούν να χρησιμοποιηθούν παιχνίδια προσομοίωσης που εμπλέκουν τους μαθητές σε δραματοποιημένες καταστάσεις καθημερινής συναλλαγής με χρήματα (π.χ. παίζοντας σε ένα μαγαζί με τα ψώνια). Με την πραγματοποίηση αγορών και άλλων καθημερινών χρηματικών συναλλαγών στο εικονικό περιβάλλον του υπολογιστή, τα παιδιά αλλά και οι ενήλικες που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες μαθαίνουν να επιλύουν τις τρεις βασικές αριθμητικές πράξεις καθώς επίσης να λύνουν στοιχειώδη προβλήματα αριθμητικής ώστε να τους βοηθήσουν να αντεπεξέρχονται σε καθημερινές ανάγκες. Δυστυχώς, πολλά από τα άτομα με αυτού του είδους τις δυσκολίες αναγκάζονται να μένουν εγκλωβισμένοι στο σπίτι τους ή δέχονται μια ιδιαίτερη υπερπροστατευτική φροντίδα ώστε να μην καταφέρνουν να αναπτύξουν δεξιότητες διαχείρισης του χρήματος ή οργάνωσης του χρόνου τους. Έτσι παιδαγωγικά παιχνίδια, όπως το "μαγαζί" όπου καλούνται να υπολογίσουν τα ρέστα ή να εντοπίσουν μια ενδεχόμενη ανέντιμη δοσοληψία ή λάθος, παιχνίδια όπως το "ταξίδι με το αυτοκίνητο" όπου εκεί γίνεται ο υπολογισμός των καυσίμων σε σχέση με τα χιλιόμετρα, την ταχύτητα και το χρόνο, είναι μερικά παραδείγματα που μπορούν να σχεδιαστούν με τέτοιο τρόπο ώστε να παρουσιάζουν μια κλιμακούμενη δυσκολία για τα παιδιά με ειδικές ανάγκες.

Υπολογιστές και υπερκινητικότητα

Σημαντική είναι και η βοήθεια των υπολογιστών για να αντιμετωπίσουμε παιδιά που εκδηλώνουν "προβληματική συμπεριφορά" ή χαρακτηρίζονται ως υπερκινητικά. Οι υπολογιστές μπορούν να ανοίξουν διόδους έκφρασης, συνεργασίας και επικοινωνίας με τους συμμαθητές αυτών των παιδιών. Τα παιδιά αυτά μπορούν να μάθουν να κάθονται όλοι μαζί και να συνεργάζονται με υπευθυνότητα και σοβαρότητα, να συζητούν και να δημιουργούν μαζί με άλλους, κάτι που δεν μπορούσε να γίνει στο παρελθόν με τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας. Και μπορεί να μην φτάσουν στο επίπεδο των γνώσεων των άλλων παιδιών της ηλικίας τους, αλλά μπορεί να κρατηθούν μακριά από τους δρόμους, τα επικίνδυνα στέκια και την παραβατική συμπεριφορά.

Θετική προσφορά των υπολογιστών

Τα πλεονεκτήματα του υπολογιστή μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω:

• Οι υπολογιστές είναι σταθεροί στη συμπεριφορά τους. Ένα παιδί νιώθει να απειλείται λιγότερο, όταν διορθώνεται από τον υπολογιστή, παρά από το δάσκαλο ή το γονέα.
• Τα προγράμματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν πολλές φορές. Μπορεί να επιτευχθεί επανάληψη της μάθησης και ενδυνάμωση της προηγούμενης μάθησης.
• Τα περισσότερα παιδιά βρίσκουν ότι είναι σχετικά εύκολο να χειριστεί κανείς τους υπολογιστές, μόλις του δοθεί η βασική βοήθεια. Φαίνεται να έχουν την "έβδομη αίσθηση" την οποία δεν κατέχουν οι προηγούμενες γενιές.
• Πολλά προγράμματα είναι πολυαισθητηριακά, δηλαδή συμπεριλαμβάνουν το οπτικό, ακουστικό και κιναισθητικό στοιχείο, απαραίτητα για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στον γλωσσικό και μαθηματικό αλφαβητισμό.
• Πολλά παιδιά ανακαλύπτουν ένα νέο κίνητρο μάθησης, όταν απογοητεύονται ή αισθάνονται ότι απειλούνται από την άμεση διδασκαλία.
• Οι απαντήσεις δίνονται άμεσα. Αυτό μπορεί να μειώσει το ποσοστό λαθών.
• Η εκμάθηση του χειρισμού του υπολογιστή ή το "φόρτωμα" προγραμμάτων μπορεί να βοηθήσει στην κατάκτηση επάλληλης σκέψης (sequential thinking).
• Πολλά παιδιά θεωρούν ευκολότερο να διαβάσουν ένα κείμενο στην οθόνη του υπολογιστή απ΄ ότι ένα δικό τους γραπτό κείμενο.
• Οι πληροφορίες μπορούν να τυπωθούν και να σωθούν. Τα παιδιά αισθάνονται περήφανα με την παρουσίαση των εργασιών τους.
• Οι υπολογιστές και τα προγράμματα μπορούν να προσαρμοστούν στις ατομικές ανάγκες και δυσκολίες του κάθε παιδιού. Π.χ. κατάλληλα τροποποιημένα πληκτρολόγια, ειδικοί ποντίκια, προγράμματα προσαρμοσμένα στις ατομικές ανάγκες.
• Τα διδακτικά προγράμματα προσφέρουν άμεση πληροφόρηση στο μαθητή για το αποτέλεσμα της κάθε δράσης του και θετική ενίσχυση σε κάθε σωστή απάντηση.
• Ο υπολογιστής είναι ακούραστος. Δεν αντιδρά αρνητικά όταν του ζητηθεί να επαναλάβει πληροφορίες ή δραστηριότητες.
• Ο υπολογιστής έχει τη δυνατότητα να προάγει την κοινωνική αποδοχή στα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, καθώς τους δίνει τη δυνατότητα να παράγουν έργο χωρίς το στίγμα της υποχώρησης και χωρίς να υπάρχει επιπρόσθετη στήριξη από το δάσκαλο στην τάξη.
• Η ιδιωτική φύση της διάδρασης ανάμεσα στον υπολογιστή και το παιδί υποβοηθάει στη δημιουργία ενός φιλικού περιβάλλοντος, στο οποίο το παιδί μπορεί να εκφραστεί αυθόρμητα, να ρισκάρει χωρίς το φόβο της γελοιοποίησης και του λάθους.

Στρατηγικές αντιμετώπισης των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι διαταραχές που έχουν επιπτώσεις στην ικανότητα ενός ανθρώπου να χρησιμοποιεί τον προφορικό και γραπτό λόγο, στην ικανότητα να κάνει μαθηματικούς υπολογισμούς, στις συντονισμένες κινήσεις και στην διατήρηση της προσοχής. Οι διαταραχές αυτές συνήθως αναγνωρίζονται όταν το παιδί φτάσει στη σχολική ηλικία.

Η μοναδικότητα των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες επιβάλλει στους παιδαγωγούς να χρησιμοποιούν διδακτικές στρατηγικές που είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους. Οι υπολογιστές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό αυτό. Αρχικά, με τη βοήθεια των υπολογιστών και ειδικού εκπαιδευτικού λογισμικού τα μαθήματα παρουσιάζονται με διαφορετικό και πιο ελκυστικό τρόπο στους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες. Επιπλέον, μπορούν να δίνουν κίνητρα για μάθηση στους μαθητές. Για παράδειγμα, το μάθημα μπορεί να παρουσιαστεί με τη μορφή ενός παιχνιδιού που προσελκύει  και διατηρεί το ενδιαφέρον του μαθητή. Επιπλέον, οι πολυμεσικές μη γραμμικές εφαρμογές επιτρέπουν στους μαθητές να ακολουθούν το δικό τους ρυθμό μάθησης.

Η χρήση του υπολογιστή μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στη διαδικασία της μάθησης για τους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες παρέχοντας σε αυτούς πλούσιες εκπαιδευτικές εμπειρίες και δίνοντας τη δυνατότητα πρόσβασης σε πολλές πληροφορίες. Ο υπολογιστής μπορεί να δώσει πολλές ευκαιρίες για μάθηση στα άτομα με ειδικές ικανότητες, επιτρέποντάς τους να πάρουν στα χέρια τους την ίδια τους τη μάθηση και να εργάζονται με το δικό τους ρυθμό. Τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα και το εκπαιδευτικό λογισμικό μπορούν να αποκαταστήσουν τις φυσικές αδυναμίες των παιδιών και να τους επιτρέψουν να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες και επομένως ευκαιρίες για μάθηση. Για παράδειγμα, παιδιά που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα χέρια τους, αλλά μπορούν να λειτουργήσουν έναν υπολογιστή με το κεφάλι τους ή άλλο μέρος του σώματός τους έχουν την ευκαιρία να μάθουν μέσω του υπολογιστή. Το ίδιο και τα κωφά παιδιά ή τα παιδιά που δεν μπορούν να μιλήσουν. Τους δίνεται η δυνατότητα να εκπαιδευτούν και να επικοινωνήσουν. Επιπλέον, η χρήση εικόνων, βίντεο και ήχου που παρέχονται μέσω του υπολογιστή βοηθούν τους μαθητές που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες να μάθουν, κάτι που θα ήταν πολύ δύσκολο για αυτούς αν χρησιμοποιούσαμε αποκλειστικά γραπτό κείμενο.

Η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή ως εναλλακτικού μέσου επικοινωνίας στον αυτισμό.

Αυτισμός και Νέες Τεχνολογίες

Ο αυτισμός είναι μια διαταραχή ανάπτυξης του νευρικού συστήματος. Άτομα με αυτισμό δυσκολεύονται πολλές φορές να αλληλεπιδράσουν και να επικοινωνήσουν με άλλους ανθρώπους. Οι μαθητές με αυτισμό συνήθως ασχολούνται με μοναχικές δραστηριότητες και δεν ανταποκρίνονται όταν τους ζητείται να επικοινωνήσουν. Επίσης, δεν αλληλεπιδρούν με τους συμμαθητές τους, όχι γιατί δε θέλουν αλλά γιατί απλά δεν μπορούν. Ο αυτισμός δε θεραπεύεται και συνοδεύει το άτομο σε όλη του τη ζωή, επηρεάζοντας την αντίληψη, τη σκέψη και τη συμπεριφορά του. Από άτομο σε άτομο μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικού βαθμού σοβαρότητα. Επίσης, η νοητική ικανότητα μπορεί να είναι διαφορετική από αυτιστικό σε αυτιστικό άτομο και μπορεί να συνυπάρχει με καθυστέρηση και με σοβαρές μαθησιακές δυσκολίες. Οι υπολογιστές με τις δυνατότητες που μας παρέχουν μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο εργαλείο για την εκπαίδευση αυτών των παιδιών.

Θετική προσφορά των υπολογιστών

Ο ηλεκτρονικός υπολογιστής προσφέρει τη δυνατότητα εισαγωγής του μαθητή με αυτισμό σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον που είναι προβλέψιμο και δεν περιέχει κοινωνικά ερεθίσματα. Με αυτόν τον τρόπο, ο ηλεκτρονικός υπολογιστής βοηθά το μαθητή με αυτισμό να διατηρήσει την προσοχή και συγκέντρωσή του σε μία δραστηριότητα και να μάθει τελικά. Μάλιστα, πολλοί υποστηρίζουν πως οποιοδήποτε άτομο με αυτισμό, είτε παιδί, είτε ενήλικας, μπορεί να αισθανθεί άνετα με τους υπολογιστές και να αναπτύξει καλή σχέση με κάποιον άλλο που δουλεύει στον υπολογιστή μαζί του.

Τα πλεονεκτήματα του υπολογιστή μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω:

• Διαμορφώνουν οριοθετημένες συνθήκες.
• Περιορίζουν τα αισθητηριακά ερεθίσματα.
• Έχουν προβλέψιμη συμπεριφορά και άρα είναι ελέγξιμες συσκευές.
• Δεν τιμωρούν τις λανθασμένες απαντήσεις.
• Είναι ένα εκπαιδευτικό μέσο που μπορεί να βελτιωθεί στο μέλλον.
• Δίνουν τη δυνατότητα μη-λεκτικής ή λεκτικής έκφρασης.
• Οι υπολογιστές είναι σταθεροί στη συμπεριφορά τους. Ένα παιδί νιώθει να απειλείται λιγότερο, όταν διορθώνεται από τον υπολογιστή, απ' ότι από το δάσκαλο ή το γονέα.
• Τα προγράμματα μπορεί να χρησιμοποιηθούν πολλές φορές, όσες φορές επιθυμεί ο μαθητής μέχρι να επιτύχει τη μάθηση.
• Τα περισσότερα παιδιά βρίσκουν ότι είναι σχετικά εύκολο να χειριστεί κανείς τους υπολογιστές, μόλις του δοθεί η βασική βοήθεια. Φαίνεται να έχουν την "έβδομη αίσθηση" την οποία δεν κατέχουν οι προηγούμενες γενιές.
• Πολλά προγράμματα είναι πολυαισθητηριακά, δηλαδή συμπεριλαμβάνουν το οπτικό, ακουστικό και κιναισθητικό στοιχείο, απαραίτητα για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στον γλωσσικό και μαθηματικό αλφαβητισμό.
• Πολλά παιδιά ανακαλύπτουν ένα νέο κίνητρο μάθησης, όταν απογοητεύονται ή αισθάνονται ότι απειλούνται από την άμεση διδασκαλία.
• Οι απαντήσεις δίνονται άμεσα. Αυτό μπορεί να μειώσει το ποσοστό λαθών.
• Πολλά παιδιά θεωρούν ευκολότερο να διαβάσουν ένα κείμενο στην οθόνη του υπολογιστή απ' ότι ένα δικό τους γραπτό κείμενο.
• Οι πληροφορίες μπορούν να τυπωθούν και να σωθούν. Τα παιδιά αισθάνονται περήφανα με την παρουσίαση των εργασιών τους.
• Οι υπολογιστές και τα προγράμματα μπορούν να προσαρμοστούν στις ατομικές ανάγκες και δυσκολίες του κάθε παιδιού. Π.χ. κατάλληλα τροποποιημένα πληκτρολόγια, ειδικοί ποντίκια, προγράμματα προσαρμοσμένα στις ατομικές ανάγκες.
• Τα διδακτικά προγράμματα προσφέρουν άμεση πληροφόρηση στο μαθητή για το αποτέλεσμα της κάθε δράσης του και θετική ενίσχυση, δηλαδή επιβράβευση σε κάθε σωστή απάντηση.
• Ο υπολογιστής είναι ακούραστος. Δεν αντιδρά αρνητικά όταν του ζητηθεί να επαναλάβει πληροφορίες ή δραστηριότητες, όπως πολλές φορές συμβαίνει με τους ανθρώπους.
• Ο υπολογιστής δίνει στους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες τη δυνατότητα να παράγουν έργο χωρίς να υπάρχει επιπρόσθετη στήριξη από το δάσκαλο στην τάξη.
• Η ιδιωτική φύση της διάδρασης ανάμεσα στον υπολογιστή και το παιδί υποβοηθάει στη δημιουργία ενός φιλικού περιβάλλοντος, στο οποίο το παιδί μπορεί να εκφραστεί αυθόρμητα, να ρισκάρει χωρίς το φόβο της γελοιοποίησης και του λάθους.